Najważniejsze w skrócie
- Deratyzacja w bloku z odrębną własnością lokali jest obowiązkiem wspólnoty albo spółdzielni mieszkaniowej, a nie pojedynczych mieszkańców (art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach).
- Koszt deratyzacji części wspólnych budynku jest kosztem zarządu, ponieważ ustawa o własności lokali obejmuje nim wydatki na utrzymanie porządku i czystości (art. 14 pkt 4).
- W Warszawie regulamin nakazuje deratyzację budynków wielolokalowych dwa razy w roku: od 1 kwietnia do 31 maja oraz od 1 listopada do 31 grudnia.
- Brak deratyzacji wymaganej regulaminem gminy jest wykroczeniem zagrożonym grzywną (art. 10 ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach).
- Mrówek faraona, prusaków i obrzeżków w bloku nie usuniesz w jednym mieszkaniu, dlatego dezynsekcję prowadzi się w całym pionie albo budynku.
Deratyzacja w bloku oznacza dla zarządcy obowiązek wynikający z uchwały rady gminy. Dla mieszkańca to zwykle pytanie, kto za to zapłaci i kiedy szczury przestaną pojawiać się w piwnicy. W budynku wielorodzinnym za gryzonie, gołębie i owady w częściach wspólnych odpowiada wspólnota albo spółdzielnia. W praktyce działania zleca zarządca i to on przechowuje protokoły. Obowiązkową deratyzację w terminach z regulaminu gminy musisz wykonać niezależnie od tego, czy ktoś widział szczura. Gołębie, obrzeżki i mrówki faraona nie mają wyznaczonych terminów, ale łączy je jedno: nie usuniesz ich z jednego mieszkania, trzeba objąć działaniem cały budynek.
Kto odpowiada za szkodniki w bloku i kamienicy
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach mówi wprost: jeśli w budynku ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej i właścicieli lokali obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową (art. 2 ust. 3). Deratyzacja z regulaminu gminy jest więc zadaniem wspólnoty albo spółdzielni, a nie poszczególnych mieszkańców. Druga ustawa, o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych, nakazuje właścicielowi, posiadaczowi lub zarządzającemu nieruchomością zwalczać gryzonie, insekty i szkodniki (art. 22 ust. 1 pkt 2). Zarządca jest tam wskazany z nazwy.
Koszt zabiegów w częściach wspólnych jest kosztem zarządu. Ustawa o własności lokali zalicza do niego wydatki na utrzymanie porządku i czystości (art. 14 pkt 4). Mieszkanie to osobna sprawa: właściciel lokalu sam ponosi wydatki na jego utrzymanie (art. 13 ust. 1), a zarząd może żądać wstępu do lokalu tylko przy konserwacji, remoncie albo awarii w nieruchomości wspólnej (art. 13 ust. 2). Zabieg na prusaki czy mrówki w mieszkaniach wymaga więc zgody i współpracy lokatorów. Niżej opisujemy, jak to zorganizować.
Jakie szkodniki i gdzie w budynku wielorodzinnym
| Szkodnik | Gdzie szukać | Co jest trudne dla zarządcy |
|---|---|---|
| szczur wędrowny, mysz domowa | piwnice, komórki lokatorskie, altany śmietnikowe, węzeł cieplny, przyłącze kanalizacji | terminy z regulaminu, dostęp do zamkniętych komórek, trutka w miejscu, do którego chodzą dzieci i psy |
| gołąb miejski | strych, stropodach, gzymsy, balkony pustych mieszkań | ochrona gatunkowa i termin prac, zgoda wspólnoty na montaż na elewacji |
| obrzeżek gołębi | gniazda na strychu i w szczelinach elewacji, potem mieszkania na ostatnim piętrze | skargi na ukąszenia pojawiają się po usunięciu gołębi, często są mylone z pluskwami |
| mrówka faraona | kuchnie i łazienki, piony instalacyjne, okolice grzejników | kolonie przechodzą między mieszkaniami, a jeden lokator z aerozolem utrudnia zabieg w całym pionie |
| prusak | kuchnie, zsypy, szachty instalacyjne, lokale usługowe na parterze | zabieg w jednym mieszkaniu wypłasza owady do sąsiadów |
Czego wymaga gmina i kto to sprawdza
Obszary i terminy obowiązkowej deratyzacji wyznacza rada gminy w regulaminie utrzymania czystości i porządku. Każda gmina robi to inaczej. W Warszawie regulamin wymienia wprost podpiwniczone budynki wielolokalowe, wolnostojące komórki przynależne do zabudowy wielolokalowej, wnętrza międzyblokowe i miejsca zbierania odpadów. Deratyzację wyznacza dwa razy w roku: od 1 kwietnia do 31 maja oraz od 1 listopada do 31 grudnia (§ 24 uchwały Rady m.st. Warszawy z 7 grudnia 2023 r.). W innych gminach terminy, zakres i częstotliwość są inne, dlatego harmonogram budynku zawsze układasz według regulaminu gminy, w której stoi budynek.
Niewykonanie obowiązku z regulaminu jest wykroczeniem zagrożonym grzywną (art. 10 ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Kontrolę prowadzi straż gminna albo urząd, zwykle po skardze mieszkańca albo sąsiada. Wtedy liczy się jedno: czy masz protokół z datą, zakresem i nazwą preparatu. Szczegóły o terminach w różnych miastach i o karach znajdziesz w artykule o obowiązkowej deratyzacji.
Jak wygląda program dla budynku albo osiedla
- Przegląd piwnic, komórek, altan śmietnikowych, strychu i elewacji: ślady gryzoni, wejścia do budynku, gniazda ptaków, stan okienek piwnicznych i kratek.
- Harmonogram zgodny z terminami gminy, z mapą stacji deratyzacyjnych w piwnicy i na zewnątrz. Stacje są zamknięte na klucz, bo przez klatki schodowe chodzą dzieci i psy.
- Ogłoszenie dla mieszkańców przed każdą akcją: co i gdzie wyłożono, czego nie dotykać, jak udostępnić komórki.
- Przy owadach w mieszkaniach: lista lokali z problemem i lokali sąsiednich, terminy wizyt ustalone z lokatorami, zapis, kto nie udostępnił mieszkania.
- Protokół z każdej wizyty, który pokazujesz straży gminnej, zarządowi wspólnoty albo na zebraniu.
Przy kilku budynkach albo kilku wspólnotach w jednym zarządzie dokumenty z wizyt są w PestScan, osobno dla każdego adresu. Przy kontroli albo sporze z mieszkańcem nie musisz szukać papierów w segregatorach.
Które usługi przydają się zarządcy
Deratyzacja w terminach gminnych i interwencyjnie, gdy gryzonie pojawią się poza terminem. Ochrona przed ptakami na strychach, stropodachach i elewacjach, z dezynsekcją gniazd przed ich usunięciem. Dezynsekcja przy mrówkach faraona, prusakach i obrzeżkach, prowadzona w całym pionie albo budynku, a nie w jednym mieszkaniu. Porównanie sposobów odstraszania gołębi z balkonów i gzymsów, pomocne przy rozmowie z mieszkańcami, znajdziesz w artykule jak odstraszyć gołębie z hali i elewacji.
Kiedy stały program nie jest potrzebny
Mała wspólnota w budynku bez piwnic, z zamykaną altaną śmietnikową i bez śladów gryzoni potrzebuje tylko tego, czego wymaga regulamin gminy. Jeśli regulamin nie obejmuje takiego budynku, a gryzoni nie ma, wystarczy obejrzeć piwnicę i śmietnik przy okazji przeglądu technicznego. Stały program ma sens na osiedlu z wieloma budynkami, przy lokalach gastronomicznych na parterze, przy kanale albo terenach zielonych oraz tam, gdzie gryzonie wracają co sezon.
