Dezynfekcja chlewni i fermy drobiu w programie bioasekuracji

Dezynfekcja chlewni ma sens dopiero po myciu i po usunięciu gryzoni, bo to one przenoszą między budynkami to, do czego preparat już nie dotrze. W gospodarstwie z trzodą chlewną albo drobiem deratyzacja, dezynsekcja i dezynfekcja są częścią bioasekuracji. Od 18 marca 2026 r. wynikają też wprost z nowych rozporządzeń wydanych na podstawie ustawy o zdrowiu zwierząt. W chlewni obowiązuje zwalczanie gryzoni. Na fermie drobiu, która sprzedaje jaja albo przemieszcza ptaki, musisz mieć procedury ochrony przed gryzoniami oraz dokumentację terminów dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji. Do tego dochodzi zboże w silosach i magazynach paszy. Gazuje się je według innych przepisów niż kurnik. Poniżej znajdziesz wymagania z przepisów, miejsca występowania szkodników w gospodarstwie i prace, które możesz zlecić.

Bioasekuracja od marca 2026: co przepisy mówią o gryzoniach i DDD

Oba rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, o środkach zwalczania afrykańskiego pomoru świń i o środkach zwalczania chorób u drobiu, wydano na podstawie ustawy z 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt. Obowiązują od 18 marca 2026 r.

Gospodarstwo	Wymaganie	Podstawa
Każde, w którym są utrzymywane świnie	zwalczanie gryzoni, zabezpieczenie budynku przed dostępem zwierząt dzikich i domowych, pasza zabezpieczona przed tymi zwierzętami	Dz.U. 2026 poz. 344, § 1 ust. 1 pkt 1 lit. b, d i m
Każde, w którym jest utrzymywany drób	pasza i ściółka przechowywane tak, żeby nie miały kontaktu z gryzoniami i dzikimi ptakami, karmienie i pojenie w miejscu niedostępnym dla gryzoni	Dz.U. 2026 poz. 335, § 3 ust. 1 pkt 2 lit. d i e
Ferma, która przemieszcza drób albo jaja albo sprzedaje je bezpośrednio, oraz wylęgarnia	procedury zapobiegania wnikaniu gryzoni do budynków i magazynów paszy, dokumentacja terminów mycia, dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji, kontener na padłe ptaki zabezpieczony przed gryzoniami, wykaszanie i sprzątanie terenu wokół budynków	Dz.U. 2026 poz. 335, § 3 ust. 3 pkt 4, 5, 7 i 11
Taka ferma z więcej niż 350 sztukami drobiu średniorocznie	plan bioasekuracji, a w nim procedury zwalczania szkodników	Dz.U. 2026 poz. 335, § 3 ust. 4 pkt 4

Przepisy nie wskazują, kto ma wykonywać deratyzację ani jak często. Wymagają, żeby była skuteczna i udokumentowana. Dokumentację na fermie drobiu przechowuje się przez okres wskazany w art. 102 ust. 3 lit. b rozporządzenia (UE) 2016/429, czyli unijnego prawa o zdrowiu zwierząt. Rozporządzenie o pomorze świń dotyczy też magazynu zboża. Ziarna i zielonki z obszarów objętych ograniczeniami II i III nie wolno skarmiać, chyba że poddano je obróbce albo składowano co najmniej 30 dni w miejscu niedostępnym dla dzików. Dla słomy na ściółkę ten okres wynosi 90 dni.

Gdzie w gospodarstwie są szkodniki

• Magazyn paszy i śrutownik: szczury i myszy, które zjadają paszę i zanieczyszczają ją odchodami, oraz dzikie ptaki przy otwartych wrotach.
• Chlewnia i kurnik: gryzonie w izolacji ścian, kanałach i pod posadzką, muchy przy oborniku i gnojowicy.
• Silos i magazyn zboża: wołek, trojszyk i inne szkodniki magazynowe, a przy wilgotnym ziarnie także roztocze.
• Miejsce na padłe zwierzęta i obornik: gryzonie, ptaki i muchy, które roznoszą po gospodarstwie to, co znalazły.

Szczur wędrowny chętnie kopie nory przy fundamentach i pod posadzkami budynków inwentarskich. Mysz domowa zasiedla izolację i przestrzenie w ścianach. Zobacz, jak rozpoznać je po śladach w atlasie: szczur wędrowny i mysz domowa.

Gazowanie kurnika i gazowanie zboża to dwa różne zabiegi

Słowo "gazowanie" oznacza w gospodarstwie dwie różne prace. Gazowanie albo zamgławianie pustego kurnika czy chlewni między cyklami to dezynfekcja. Preparat biobójczy niszczy bakterie i wirusy na powierzchniach. Do budynków inwentarskich stosuje się produkty biobójcze z grupy do higieny weterynaryjnej. Ich etykieta podaje skuteczność wobec danego wirusa, na przykład pomoru świń albo grypy ptaków. Gazowanie zboża to fumigacja. Fosforowodór zabija owady w ziarnie. Od 6 marca 2026 r. taki fumigant kupi i zastosuje tylko osoba z zaświadczeniem ze szkolenia z fumigacji. Opisujemy to w artykule o przepisach o fumigantach od 6 marca 2026. Etykiety preparatów z fosforkiem glinu nakazują usunąć inwentarz przed zabiegiem. Dlatego fumigacji nie wykonuje się w budynku, w którym są zwierzęta, ani w jego sąsiedztwie bez oddzielenia.

Jak wygląda program DDD w gospodarstwie

1. Przegląd budynków, magazynów paszy, miejsc na padłe zwierzęta i otoczenia. Wynikiem jest lista miejsc, którymi wchodzą gryzonie, oraz mapa stacji.
2. Stacje deratyzacyjne na zewnątrz budynków i przy magazynach paszy, ponumerowane i zabezpieczone przed dostępem zwierząt gospodarskich i domowych.
3. Przeglądy z protokołem: data, zjedzona przynęta, odłowy, zalecenia, na przykład uszczelnienie przejścia rury przez ścianę albo wykoszenie pasa wokół kurnika.
4. Dezynfekcja i dezynsekcja pustych budynków między cyklami, wpisywana do tej samej dokumentacji.
5. Fumigacja zboża, gdy w próbkach z silosu są żywe owady.

Z takiego programu masz dokumenty, o które zapyta powiatowy lekarz weterynarii przy kontroli bioasekuracji: terminy zabiegów, mapę stacji, protokoły i karty preparatów. Prowadzimy je w PestScan, więc nie giną w segregatorze w biurze fermy.

Które usługi z oferty są dla gospodarstwa

• Deratyzacja: program stacji i przeglądów na cały rok.
• Dezynfekcja pustych budynków i magazynów, w tym zamgławianie.
• Fumigacja zboża i silosów, a mniejsze partie ziarna w komorach w Rzezawie.
• Ochrona przed ptakami dla magazynów paszy i hal, do których wlatują dzikie ptaki.

Kiedy firma nie jest potrzebna

Przy kilku kurach na własny użytek przepisy nie wymagają dokumentacji DDD ani planu bioasekuracji. Gryzonie w szopie możesz zwalczyć sam, pod warunkiem że pułapki i przynęty stoją tam, gdzie nie dosięgną ich dzieci, psy i ptaki. Firma ma sens tam, gdzie liczy się dokumentacja: na fermie, która sprzedaje jaja albo drób, w chlewni pod kontrolą bioasekuracji, w gospodarstwie z magazynem zboża na sprzedaż i wszędzie tam, gdzie gryzonie wracają mimo wyłożonych przynęt.