Najważniejsze w skrócie
- ISPM 15 to międzynarodowy standard, według którego kod w znaku IPPC na palecie wskazuje zabieg: HT oznacza obróbkę termiczną, DH ogrzewanie dielektryczne, MB fumigację bromkiem metylu, a SF fumigację fluorkiem sulfurylu.
- Palety produkowane w Polsce mają w praktyce zawsze kod HT, ponieważ wszystkie zakłady ujęte w krajowym wykazie PIORiN znakują drewno po obróbce termicznej.
- Obróbka termiczna HT według ISPM 15 oznacza co najmniej 56 stopni w całym przekroju drewna przez co najmniej 30 minut.
- Znak ISPM 15 nie jest wymagany w obrocie między państwami Unii Europejskiej ani między Unią a Szwajcarią. Przy wywozie poza Unię decydują przepisy kraju importu.
- Paleta, w której wymieniono więcej niż około jedną trzecią elementów, wymaga usunięcia starych znaków, ponownego zabiegu i nowego oznakowania zgodnie z ISPM 15.
ISPM 15 wymaga, żeby drewniane opakowanie przed wywozem przeszło obróbkę termiczną albo fumigację. Wynik potwierdza wypalony znak IPPC. Znak IPPC na palecie potwierdza, że drewno opakowania przeszło jeden z zabiegów uznanych przez międzynarodowy standard ISPM 15. Skrót w znaku wskazuje konkretny zabieg. HT to obróbka termiczna, DH ogrzewanie dielektryczne, MB fumigacja bromkiem metylu, a SF fumigacja fluorkiem sulfurylu. Palety produkowane w Polsce mają w praktyce zawsze kod HT, ponieważ wszystkie zakłady ujęte w krajowym wykazie PIORiN znakują drewno po obróbce termicznej. Paleta nazywana potocznie "fumigowaną" jest więc zwykle paletą wygrzaną. Jako eksporter potrzebujesz opakowań ze znakiem tylko wtedy, gdy jadą poza Unię Europejską.
Jak czytać znak IPPC na palecie
Załącznik 2 do ISPM 15 dokładnie opisuje znak. W prostokątnej ramce, po lewej stronie, znajduje się symbol IPPC: stylizowany kłos. Po prawej stronie, za pionową kreską, są trzy kody:
- Kod kraju według ISO, czyli dwie litery. Dla Polski to PL.
- Kod producenta albo zakładu, który wykonał zabieg, nadany przez krajową organizację ochrony roślin. Od kodu kraju oddziela go łącznik. W polskim wykazie producentów pierwsze dwie cyfry zwykle odpowiadają województwu, na przykład 12 oznacza małopolskie.
- Kod zabiegu, podany w osobnej linii albo po łączniku.
| Kod | Zabieg | Czy spotkasz go na palecie z Polski |
|---|---|---|
| HT | obróbka termiczna: co najmniej 56 stopni w całym przekroju drewna przez co najmniej 30 minut | tak, to standard w kraju |
| DH | ogrzewanie dielektryczne, na przykład mikrofalami | nie, w wykazie PIORiN nie ma takiego zakładu |
| MB | fumigacja bromkiem metylu | nie, bromek metylu jest w Unii zakazany |
| SF | fumigacja fluorkiem sulfurylu | nie, w wykazie PIORiN nie ma takiego zakładu |
W ramce nie może być nic więcej. Logo producenta albo numer partii umieszcza się obok, poza ramką. Znak nie może być narysowany ręcznie. Powinien być widoczny podczas używania opakowania, najlepiej na dwóch przeciwległych bokach. Nie powinien być czerwony ani pomarańczowy, ponieważ te kolory są zarezerwowane dla oznakowania towarów niebezpiecznych. Znak namalowany ręcznie markerem albo bez kodu zabiegu oznacza dla inspektora w kraju docelowym brak znaku.
Kod producenta sprawdzisz w krajowym wykazie kodów producentów drewnianych materiałów opakowaniowych. PIORiN publikuje go na stronie o opakowaniach drewnianych. Jeśli kodu nie ma w wykazie, a paleta ma rzekomo polski znak, zapytaj dostawcę, skąd ją ma.
Kiedy paleta musi mieć znak, a kiedy nie
Wymaganie wynika z rozporządzenia (UE) 2016/2031 w sprawie środków ochronnych przeciwko agrofagom roślin, a w praktyce z przepisów kraju, do którego jedzie towar. Według PIORiN wygląda to tak:
- Między państwami Unii Europejskiej oraz między Unią a Szwajcarią znak nie jest wymagany.
- Wyjątek dotyczy opakowań z drewna iglastego, które wyjeżdżają z Portugalii, w tym z Madery, oraz z wyznaczonych regionów Hiszpanii w Galicji oraz Kastylii i Leónie, z powodu węgorka sosnowca.
- Przy wywozie poza Unię decydują przepisy kraju importu. Nie każdy kraj je publikuje, ale zdecydowana większość wymaga ISPM 15. Dlatego PIORiN zaleca opakowania ze znakiem przy każdym wywozie do państw trzecich.
Nie wszystkie części opakowań podlegają standardowi. Znaku nie potrzebują opakowania z cienkiego drewna, do 6 mm grubości, opakowania wykonane w całości z materiałów drewnopochodnych klejonych albo prasowanych na gorąco, takich jak sklejka, płyta wiórowa, OSB i fornir, beczki na wino i alkohole wygrzewane przy produkcji, skrzynki upominkowe z drewna przetworzonego tak, że nie ma w nim szkodników, trociny, wióry i wełna drzewna, a także drewno trwale przymocowane do pojazdu albo kontenera. Kliny i belki do mocowania ładunku z litego drewna to drewniany materiał opakowaniowy. Potrzebują znaku tak samo jak paleta.
Paleta naprawiona i paleta odnowiona
Paleta ze znakiem, której nikt nie naprawiał, nie wymaga ponownego zabiegu przez cały okres używania. Problem pojawia się przy naprawie. ISPM 15 rozróżnia dwa przypadki:
- Naprawa, czyli wymiana mniej więcej do jednej trzeciej elementów. Do naprawy wolno użyć tylko drewna po zabiegu zgodnym ze standardem albo materiału drewnopochodnego. Każdy dodany element z drewna po zabiegu musi mieć własny znak.
- Odnowienie, czyli wymiana więcej niż około jednej trzeciej elementów. Stare znaki trzeba trwale usunąć, na przykład zamalować albo zeszlifować, a całą paletę poddać ponownemu zabiegowi i oznakować od nowa.
W magazynie oznacza to prostą zasadę: paleta z nową deską bez znaku, dobitą przez własnego pracownika, nie nadaje się już na eksport poza Unię. Palety naprawione wysyłaj tylko wtedy, gdy naprawę wykonał zakład upoważniony do naprawy i znakowania.
Co się dzieje z towarem, gdy inspektor zakwestionuje paletę
Jeśli opakowanie nie ma wymaganego znaku albo inspektor znajdzie w drewnie żywe szkodniki, ISPM 15 przewiduje zatrzymanie przesyłki i jedno z działań: usunięcie opakowania, zabieg, zniszczenie albo odesłanie. Kraj importu powiadamia kraj eksportu o niezgodności. Standard zaleca, żeby działanie dotyczyło opakowania, a nie towaru. Koszty przeładunku, nowych palet i przestoju w porcie ponosi zwykle eksporter albo importer, zależnie od kontraktu.
W Polsce przed wysyłką nie wykonasz zabiegu, który uratuje paletę bez znaku. Fosforowodór, którym gazuje się ładunki w kontenerach, nie jest zabiegiem z ISPM 15. Bromek metylu jest zakazany, a fluorkiem sulfurylu żaden polski zakład w wykazie nie znakuje. Jedyne rozwiązanie to wymiana palety na oznakowaną przed załadunkiem.
Kontrole palet w imporcie do Polski
Eksporter często jest też importerem, dlatego dobrze wiedzieć, jak wyglądają kontrole w drugą stronę. Drewniany materiał opakowaniowy z państw trzecich musi spełniać ISPM 15 i podlega granicznej kontroli fitosanitarnej:
- Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/288 nakazuje kontrolować opakowania drewniane co najmniej w 15 procentach przesyłek określonych towarów z Białorusi, Chin i Indii. Są wśród nich kamień i wyroby kamienne, płytki ceramiczne oraz opakowania i palety drewniane. Rozporządzenie stosuje się do 31 grudnia 2026 r.
- Przy pozostałych towarach rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2 sierpnia 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 1518, zmienione w grudniu 2025 r.) wyznacza średnioroczną częstotliwość kontroli co najmniej 1 przesyłki na 100 z krajów, w których nie stwierdzono węgorka sosnowca, i co najmniej 10 na 100 z krajów, w których go stwierdzono.
Lista kontrolna przed załadunkiem na eksport
- Sprawdź przepisy kraju docelowego w wykazie PIORiN albo u importera.
- Obejrzyj znak na każdej palecie, skrzyni i klinie z litego drewna: symbol, PL, kod producenta, kod zabiegu, ramka, dwa boki.
- Porównaj kod producenta z krajowym wykazem PIORiN.
- Odrzuć palety z dobitymi deskami bez znaku, z ręcznie namalowanym znakiem i z większymi płatami kory, ponieważ standard dopuszcza tylko niewielkie resztki kory.
- Jeśli kraj importu wymaga dodatkowo zabiegu na towarze, zaplanuj go w harmonogramie wysyłki, zanim zamówisz kontener.
Ostatni punkt to osobna sprawa, niezależna od znaku na palecie. Kiedy importer wymaga fumigacji ładunku i świadectwa fumigacji do wniosku o świadectwo fitosanitarne, opisujemy to na stronie o fumigacji kontenerów i ładunków na eksport.
